Showing posts with label Szkocja. Show all posts
Showing posts with label Szkocja. Show all posts

18/03/2014

Encyklopedia Kuchni Brytyjskiej: dopisek do odcinków A-C

Ten post jest gwoli uzupełnienia dotychczasowych, poświęconych literom A, B i C. Blog nie jest dziełem akademickim, ale "encyklopedia" w tytule zobowiązuje, zatem uzupełniam kilka haseł, które wcześniej pominęłam. Ten cykl nie ma ambicji do tego, by stanowić wyczerpujące źródło wiedzy na temat kuchni brytyjskiej, daleko mi do eksperta i z całą pewnością  pominę(łam) wiele ważnych haseł, jednak nie mogę nie wspomnieć o Battenberg cake, Coronation Chicken, Arbroath smokies i clanger.

Battenberg cake - jedno z najbardziej tradycyjnych ciast Wysp Brytyjskich. To dwa rodzaje migdałowego biszkoptu, jeden naturalnego koloru, drugi różowy, ułożone w charakterystyczny wzór, i pokryte marcepanem. Przepisów na ten wypiek jest mnóstwo, są także nieortodoksyjne wersje, np. kawowo-orzechowy.


Battenberg cake wymyślono, by upamiętnić ślub księcia Ludwika Battenberga z wnuczką królowej Wiktorii, również Wiktorią, w 1884 roku. Do dziś popularne, szczególnie jako część Afternoon Tea, ale też często pieczone w domach - wiele brytyjskich pań domu jest dumnych z tej umiejętności, bo pieczenie własnego równa się doświadczeniu, a przy tym pielęgnowaniu tradycji. Pod tym względem jest to brytyjski odpowiednik polskiego makowca czy sernika.
A skoro mowa o daniach wymyślonych dla uświetnienia szczególnej okazji: Coronation Chicken zostało stworzone przez jedną z założycielek słynnej akademii kulinarnej Cordon Bleu, Rosemary Hume, na uroczysty lunch w dniu koronacji Elżbiety II w 1953 roku. To kawałki zimnego kurczaka w pikantnym sosie, najczęściej majonezowym (choć w oryginalnym przepisie dodaje się też 2-3 łyżki bitej śmietany), z cebulą, winem, pomidorowym piure, curry i innymi przyprawami. Mój mąż często w ten sposób utylizuje resztki kurczaka z niedzielnego obiadu (Sunday Roast) i taka też była intencja Rosemary (w 1953 wciąż jeszcze kartkowano żywność), nie używa jednak ani śmietany, ani wina. Potrawa ta, nadal bardzo popularna, ma też wiele wersji, zawsze jednak podawana jest z ryżem. W UK w każdym supermarkecie kupicie też gotowe kanapki z Coronation Chicken.


W przypadku Arbroath Smokies musimy się cofnąć daleko, aż do czasów, gdy w okolicy Arbroath w Szkocji mieszkali Skandynawowie, którzy pierwsi zaczęli wędzić haddocks (plamiaki, łupacze) - do dziś wędzi się te ryby wg tych samych metod, co w XVIII wieku. Nie miałam nigdy okazji spróbować tego przysmaku, nie jest on łatwo dostępny tu na Południu, ale z pewnością warto, gdyż to produkt unikalny, od 2004 roku chroniony jako jeden ze szkockich specjałów, i tylko około 15 producentów ma prawo sprzedawać swoje ryby jako Arbroath smokies.

Niestety, podobnego statusu nie ma clanger, specjalność hrabstwa Bedfordshire. Ten specyficzny wypiek - duży "pieróg" z ciasta, który z jednej strony zawiera słone, z drugiej słodkie nadzienie - wyrabiany jest i sprzedawany ponoć już tylko przez jedną piekarnię w mieście Sandy, Gunn's Bakery. Słone nadzienie to najczęściej wieprzowina z jabłkiem, szałwią, cebulą i przyprawami, zaś słodkie -jabłka z rodzynkami. Ciasto przygotowuje się z dodatkiem suet (tłuszcz zwierzęcy), podobnie jak tradycyjne słone pies. To drop a clanger (dosłownie: upuścić clangera, w wolnym tłumaczeniu: "masakra")  to jeden z moich ulubionych angielskich idiomów.
Na koniec chciałabym wspomnieć o jednej z The Two Fat Ladies, Clarissie Dixon Wright. Ten kulinarny program, o dwóch grubych damach na motocyklu, pokazywany był w Polsce, zatem może ją kojarzycie. Niestety wczoraj Clarissa zmarła, a z pewnością zasługuje na miejsce tutaj, choćby ze względu na jej książkę o historii angielskiej kuchni (napisała ona także wiele popularnych książek kucharskich, autobiografię i książki podróżnicze), którą mam i wszystkim zainteresowanym serdecznie polecam. 

Dziś słuchałam w radio nagranego z nią kilka lat temu wywiadu, w którym powiedziała: "Jestem bardzo szczęśliwą osobą. Zamiast łykać Prozac, wolę jeść ciasto." To mogłoby być i moje epitafium. 

02/03/2010

Na świętego Dawida...

Wczoraj był Dzień Św. Dawida, patrona Walii (Szkocji patronuje Andrzej, Anglii - Jerzy, Irlandii - Patryk), w związku z tym zrobiło się bardzo wiosennie, bo narodowy kwiatek Walii to żonkil - w Anglii to róża (stąd największym komplementem dla urodziwej Angielki jest nazwanie jej English Rose), w Szkocji - oset, w Irlandii - koniczyna. Warzywem narodowym Walii jest z kolei por...Wyspiarze pielęgnują swoje symbole z dumą, której brakuje w Polsce - dużo więcej wiem na temat emblematów tutejszych narodów, niż na temat polskich. Wstyd się przyznać, ale nawet nie wiem, jakie jest oficjalne polskie narodowe warzywo czy kwiat. Najmniej celebrują swoje symbole Anglicy, pewnie dlatego, że są największym, imperialistycznym narodem, a ich małym, uciskanym i podbitym sąsiadom były one niezbędne do podtrzymywania tożsamości. Tym bardziej dziwi, że w Polsce, poza bocianem (nasz "narodowy ptak" wg Wikipedii), i może jeszcze orłem (godło to jednak nie to samo, co narodowe zwierzę), szarotką czy żubrem, nie mamy czy też nie pielęgnujemy takich oficjalnych symboli.
Zdjęcie walijskiej łąki.

Wiosna to najpiękniejsza pora roku na Wyspach, szczególnie na Południu - zaczyna się dużo wcześniej, niż w Polsce, i zachwyca obfitością kwiatów: przebiśniegi, krokusy, a potem żonkile i bluebells rosną tu w ogromnych skupiskach, pokrywając żółcią czy błękitem całe połacie łąk i lasów.
Wielu tutejszych artystów i projektantów czerpie z tej obfitości inspirację.  Moja ulubiona, do szpiku kości angielska projektantka porcelany, Emma Bridgewater, ma np. taką linię, pod nazwą Auricula:
I jeszcze jej kubek z żonkilami:
Nowa kolekcja na wskroś brytyjskiej marki (założonej zresztą przez Polaka o żydowskich korzeniach), Marks & Spencer, w bardzo tradycyjnym, można by rzec, patriotycznym, stylu:
A tu nowa porcelana zaprojektowana przez Janice Tchalenko - motyw maków byłby na miejscu i na polskim stole:

24/09/2009

Lista 50

Dziś w Guardianie wpadłam na listę 50 najlepszych rzeczy do jedzenia, wraz z adresami, gdzie na świecie można je zjeść (The 50 best things to eat in the world and where to eat them, opublikowana online 13 września). Cudowna ściągawka dla smakoszy-globtrotterów, przygotowana w oparciu o opinie najbardziej znanych szefów kuchni w UK (z których wielu nie jest Brytyjczykami, zatem nie można tu mówić o braku obiektywizmu). Mój osobisty mały triumf - lista zawiera również makaroniki od Laduree. Zdziwienie natomiast wzbudziła szkocka lokalizacja najlepszej ryby z frytkami - ja, jak może pamiętacie, w życiu nie jadłam gorszej fish & chips, niż w Szkocji, ale widać knajpki Anstruther Fish Bar i The Wee Chippy to chlubne wyjątki. Szkoda, że nie wiedziałam, bo na pewno byśmy spróbowali.
Wciąż kulinarnie najwięcej mają do zaoferowania Paryż, Nowy Jork, Barcelona, Tokio, Włochy i południe Francji.

13/08/2009

O Szkocji ostatni raz

O ile smażony batonik Mars to występek przeciw kubkom smakowym, o tyle szkocka whisky to szlachetny napój pieszczący te kubki mnogością wysublimowanych nut. Wg znawców tzw. scotch ma wiele różnych smaków, od delikatnych aromatów miodu, przez nuty orzechowe, po głębokie nuty torfowe. W Szkocji można odwiedzić ponad 100 destylarni, i wyspecjalizowane biura podróży oferują wycieczki dla amatorów whisky. Pewna znajoma angielska para w podróż poślubną udała się nie na Seszele czy Barbados, lecz właśnie na degustację różnych whisky. Podobno cały honeymoon spędzili w stanie upojenia nie tyle miłosnego, co alkoholowego...
Nam udało się odwiedzić jedną z najwyżej położonych "górskich" destylarni, Dalwhinnie. Mąż kupił butelkę tej jednosłodowej whisky o delikatnym smaku, za sporą sumę - dobra whisky to luksus. Skosztowaliśmy jej po powrocie do domu, i choć byłam w stanie docenić bogactwo nut i rozgrzewające właściwości tego trunku, to jednak nie sądzę, bym została koneserką. Whisky, nawet tak delikatna jak Dalhwinnie, jest dla mnie zbyt mocna.
Szkockie Highlands, czyli górzysta część Szkocji, cieszą oko i duszę rozmachem krajobrazu i surową, północną urodą. Odległości między wsiami czy miasteczkami są wielkie - jeśli wybrzeże wydało nam się, w porównaniu z tłocznym południem Anglii, puste, to góry są niemal bezludne. Gdy zjechaliśmy z głównej drogi, z rzadka mijaliśmy jakiś pojazd.
Mamy nadzieję powrócić do Szkocji w przyszłym roku i odwiedzić wiele innych miejsc.


10/08/2009

Maliny i smażony Mars

Szkocki klimat nie przywodzi na myśl takich określeń jak "balsamiczny", raczej eufemistycznie określa się go mianem"ożywczego" (bracing) - może dlatego, że częste "kapuśniaczki' wymuszają szybki i orzeźwiający marsz w stronę najbliższego zadaszenia. Pada tu więcej niż w Anglii, no i jest chłodniej. Klimat ten sprzyja jednak owocom jagodowym, szczególnie malinom, które mój idol, krytyk i pisarz AA Gill uznaje za najlepsze na świecie. Jest to zresztą opinia rozpowszechniona, gdyż są one eksportowane do najwyżej cenionych restauracji świata.
Kiedy zatem udaliśmy się w zatrważająco piękne szkockie góry (Highlands), z radością odkryłam, że tuż przy szlaku dla kolarzy górskich (który pokonywał mój mąż, zapalony cyklista) rosło wiele krzaczków malin. A także wiele jadalnych grzybów, których niestety nie mieliśmy jak zabrać ze sobą. Podejrzewam, że Szkocja to raj dla grzybiarzy,
zwłaszcza jeśli tak jak w Anglii, tubylcy zaprzestali przekazywać wiedzę o jadalnych gatunkach młodszym pokoleniom, boją się zbierać dziko rosnące grzyby i jedzą
wyłącznie pieczarki z supermarketu. Mielibyśmy, podobnie jak niemal każdej jesieni w Hampshire, całe bogactwo prawdziwków, kurek i podgrzybków dla siebie. Maliny zasmakowały też Edisonowi, który zjadał je sobie prosto z krzaczka.
Szkockie jedzenie cieszy się jednak złą sławą. To w końcu kraj, w którym wymyślono takie wynaturzenie kulinarne jak batonik Mars smażony w głębokim tłuszczu (zdjęcie poniżej, ściągnięte z netu - nie byłam tak odważna, by samej tej potworności spróbować). Jest to oczywiście także ojczyzna haggis, choć ostatnio pewna Szkotka postawiła wstrząsającą tezę, jakoby haggis był wynalazkiem angielskim, za co już nazwano ją zdrajczynią i wyrodną córką swego narodu.
Muszę przyznać, że ta kiepska reputacja wydaje się zasłużona - to właśnie w Szkocji jadłam najgorszą fish and chips (rybę z frytkami) w życiu. Myślę, że trudno tu zjeść smacznie za małe pieniądze - albo jest drogo, albo mało apetycznie, dlatego głównie sami sobie gotowaliśmy w domu.

07/08/2009

I jeszcze trochę szkockich widoczków


Tak mi się spodobała obróbka zdjęć w programie Adobe Photoshop Lightroom, że wrzucam kolejne zdjęcia (to dla Ciebie, mamo).
Trzy pierwsze pochodzą z zachwycającego ogrodu botanicznego w St Andrews - Nicholasa szczególnie zachwyciła niesamowita kolekcja kaktusów.






Edison i Nicholas ze Szkocją w tle



Trochę zdjęć, które wreszcie udało mi się przenieść z aparatu na Maca: powyżej mająca błękitną flagę plaża West Beach w St Andrews. Piękna i trudno uwierzyć, że to plaża miejska, prawda?
A to okoliczne plaże, które są częścią szlaku Fife Coastal Path, nadmorskiej ścieżki wijącej się kilometrami wzdłuż malowniczego wybrzeża the Kingdom of Fife (ten region Szkocji nosi nazwę Królestwo Fife).

03/08/2009

"W Szkocji nie ma brzydkiej pogody,

..są tylko nieodpowiednie ubrania (In Scotland there is no such thing as bad weather - only the wrong clothes)." Tak zażartował szkocki komik Billy Connelly i jest to często przywoływany cytat. Na szczęście nie mieliśmy okazji przekonać się o tym, czy zabraliśmy ubrania na każdą pogodę. St Andrews cieszy się mikroklimatem, który sprawił, że choć w innych częściach Szkocji padało, u nas było pogodnie, choć nie upalnie. Moja szkocka przyjaciółka, która jest tam każdego lata, twierdzi, że zwykle pogoda dopisuje i my także mieliśmy szczęście pod tym względem. W dodatku ciemno robiło się dopiero ok. 22.
Nazwa pochodzi od patrona Szkocji, świętego Andrzeja, którego szczątki miał tu wg legendy przywieźć święty Regulus (nie jestem pewna polskiej nazwy, po angielsku to St Rule).
St Andrews można opisać w trzech słowach: plaże, golf, uniwersytet; niekoniecznie w takiej kolejności. Położone na wschodnim wybrzeżu, dość blisko Edynburga, to miasteczko o bogatej historii. Znajduje się tu 18 (!) pól golfowych (w okolicznych wsiach i miasteczkach jest też
wiele pól, w sumie na niewielkiej przestrzeni jest ich 45!), w tym najstarsze na świecie, The Old Course. W golfa gra się w St Andrews już 600 lat! Mający bardzo majestatyczną nazwę the Royal and Ancient Golf Club (Królewski i Starożytny Klub Golfowy) to instytucja, która ustala reguły gry w golfa, obowiązujące wszystkie kluby na całym świecie.
Jak się można domyślać, ilość sklepów z ubraniami i akcesoriami do golfa też jest rekordowa.
Średniowieczny układ miasteczka przetrwał do dziś. Wiele zabytkowych budynków należy do uniwersytetu - trzeciego najstarszego w UK, i czwartego najlepszego pod względem akademickim (po Oksfordzie, Cambridge i Imperial College). Miasteczko jest całkowicie zdominowane przez graczy w golfa i studentów, a jednak bardzo szkockie, przynajmniej w letnich miesiącach, kiedy studenci są na wakacjach. Bo to, co nam się w Szkocji najbardziej podobało to...brak ludzi. Żyjemy w pięknym ale przeludnionym regionie UK, i ogromne, niemal niezamieszkane przestrzenie to luksus.
Piękne, piaszczyste plaże St Andrews i okolicznych malowniczych miasteczek rybackich (z malutkimi chatkami, niemal tak miniaturowymi jak na Złotej Uliczce w Pradze) mieliśmy właściwie na wyłączność! Raz na jakiś czas spotykaliśmy tubylców wyprowadzających psy, czasem zdarzyła się grupa piechurów. Nasz pies jest nad wyraz przyjacielski, i wszyscy sie natychmiast w nim zakochują, wdawaliśmy się więc w pogawędki z przygodnie spotkanymi ludźmi i mile zaskoczeni słyszeliśmy szkockie akcenty (tubylczy lub z innych części Szkocji). Co za kontrast z bardziej najechaną przez turystów (choć niezaprzeczalnie piękną) Kornwalią. Kiedy zabrałam Nicholasa do wspaniałego Akwarium w St Andrews, była w nim zaledwie garstka rodziców (szkockich, a jakże) z dziećmi. Rok temu, by dostać się do Akwarium w Newquay w Kornwalii, staliśmy w kolejce o długości iście pereelowskiej, a potem tłumy przybyłe z wielu miejsc UK przeszkadzały nam należycie podziwiać ryby i inne stworzenia morskie. W St Andrews Aquarium spędziliśmy miłe 2 godziny, z niezakłóconym dostępem do akwariów. Nie chcę nikogo zniechęcać do odwiedzenia Kornwalii, gdyż naprawdę jest to wyjątkowej urody zakątek, ale lepiej trzymać się tam z dala od niektórych popularnych kurortów, przynajmniej w okresie tutejszych wakacji szkolnych.

cdn.

23/07/2009

So long, farewell, auf wiedersehn, goodbye


..śpiewała Julie Andrews w Dżwiękach Muzyki. Żegnam się również, tylko na tydzień, gdyż i my jutro przekraczamy granicę, choć "tylko" angielsko-szkocką. Dla tubylców to jednak jak najprawdziwsza granica, i nie ma większej obelgi dla Szkota, niż nazwać go Anglikiem (co się zdarza wielu obcokrajowcom, w tym Polakom). Naszą bazą będzie słynne St Andrews, znane z jednego z najlepszych pól golfowych na świecie oraz najlepszego w Szkocji a tym samym jednago z najlepszych w całym UK uniwersytetu (alma mater księcia Williama).
Obiecuję relację i zdjęcia po powrocie.

28/06/2009

Makaron Etrusków


Słyszeliście o testaroli? Pewnie nie, ja usłyszałam o tym starożytnym rodzaju makaronu dopiero kilka dni temu dzięki artykułowi w dodatku o podróżach do niedzielnego wydania The Times. Testaroli to specjalność doliny Lunigiana, leżącej na pograniczu Toskanii i Ligurii. Miałam szczęście spędzić wakacje zarowno w Toskanii, jak i Ligurii, do Lunigiana jednak nie dotarłam, jak zresztą większość turystów. To piękny region, ale znacznie mniej znany niż Chianti czy Riwiera Liguryjska i to właśnie sprawia, że mało tam przyjezdnych - tym chętniej bym się tam wybrała.
Wracając do makaronu: najciekawsze są spekulacje, że ten makaron znali i jedli już starożytni Rzymianie, którzy być może zapożyczyli go od Etrusków, razem z umiejętnością budowy dróg. Niektórzy historycy sugerują, że testaroli jest prekursorem włoskiego makaronu, który w wielu postaciach i kształtach jada się na całym włoskim "bucie".
Nazwa pochodzi od słowa testo, oznaczającego specjalną żeliwną patelnię, której używa się do przyrządzania testaroli.
Ciasto robi się z mąki, najczęściej pełnoziarnistej, i wody z dodatkiem soli, bez jajek. Testaroli smaży się jak naleśniki, następnie wrzuca na chwilę do wrzącej wody.
W dzisiejszym dodatku o podróżach są smakowite opisy kursów kulinarnych, oferowanych przez najlepsze akademie kulinarne na całym świecie. Marzę, by mieć kiedyś czas i pieniądze, by choć kilka z takich kursów zaliczyć. To dla mnie najlepsza forma urlopu, no może oprócz weekendu w hotelu Cipriani w Wenecji lub przejażdzki po Szkocji najbardziej luksusowym spośród pociągów firmy Orient-Express - The Royal Scotsman.

LinkWithin

Related Posts with Thumbnails